Korekta pokoju przy pomocy korektora – błogosławieństwo czy nabieranie ludzi?

Korekta pomieszczenia przy pomocy korektora

Cel korekty

Przez ostatnie 100 lat toczyły się liczne debaty, a napisano także mnóstwo artykułów na ten temat. Jednak fakty pozostają niezmienne. Żaden program nie jest w stanie zmienić akustyki pomieszczenia – może jedynie wprowadzić zakłócenia.

Naszym najważniejszym celem w odtwarzaniu dźwięków jest jak najmniejsza ingerencja w nagranie i odsłuchanie go w takiej formie, w jakiej wymarzył to twórca. Jest to powszechnie przyjęte podejście w świecie high-endu.

Dlatego bardzo niewielu audiofilów korzysta z oprogramowania EQ lub urządzeń do korekty akustyki pomieszczenia. Niestety, to duży błąd. Nawet jeśli ktoś znajduje się w wyjątkowej sytuacji, mając dobrze dopracowaną akustykę lub jego brzmienie jest już ustalone na podstawie pomiarów akustycznych i zastosowania paneli akustycznych, nadal mogą występować niewielkie różnice w częstotliwościach, które warto skorygować.

Oczywiście dostępne są programy komputerowe, takie jak Equalizer APO.

Dla fanów analogowych rozwiązań istnieje Dirac Live Mini DSP, które radzi sobie nawet z 8 kanałami, które słuchacze często nie są w stanie usłyszeć.
Obecnie prawie każdy wzmacniacz AVR lub komputer jest wyposażony w oprogramowanie do korekty akustyki pomieszczenia. Należą do nich między innymi: Audyssey MultEQ, Dirac Live, MCACC, ARC, a lista jest długa.

Pomiar akustyczny Audyssey

Bardzo nieprecyzyjny mikrofon. Za każdym razem pokazuje inne wyniki pomiarów.

Niestety, programy te są reklamowane jako rozwiązania do korekcji akustyki pomieszczenia, co wprowadza w błąd użytkowników. Za ich pomocą możemy jedynie ustawić wartości ciśnienia akustycznego. W lepszym przypadku, możemy zsynchronizować transmisję impulsów, np. za pomocą Dirac Live.

W tym miejscu laicy pytają: dlaczego to jest złe?

Programy korekcji akustyki pomieszczenia mierzą tylko ciśnienie akustyczne, przez co nie są w stanie wpływać na takie zjawiska jak pogłos, odbicia, fale stojące czy ogromne odchylenia poziomu dźwięku spowodowane pogłosem. Programy EQ traktują te odchylenia jako błędy, dlatego starają się zmniejszyć ciśnienie akustyczne, aby skorygować odchylenia, które mogą wynosić nawet 15-20 dB.

Rezultatem tych spadków i wzrostów jest to, że ukrywają one częstotliwości, które nie muszą być błędne, co prowadzi do przesunięcia fazowego oraz zniekształceń.

Zobaczmy przykład tej krzywej ciśnienia akustycznego i błąd, który ją powoduje.

Patrząc na ten pomiar ciśnienia akustycznego, widzimy ogromny spadek między 40 a 90 Hz, który skutkuje niedoborem wynoszącym aż 10 dB.

Przed obróbką akustyczną

Na poniższym zdjęciu widzimy stojak hi-fi umieszczony obok głośnika. Dźwięk odbity od jego boku spotyka się z dźwiękiem dochodzącym z głośnika, co powoduje zanik wartości ciśnienia akustycznego.

Umieszczenie panelu akustycznego w pobliżu punktu odbicia

Jeśli umieścimy panel dźwiękochłonny w pobliżu punktu odbicia, jak widać w naszym przykładzie obok stolika hi-fi, możemy zredukować odbicia dochodzące z tego miejsca, a tym samym zlikwidować problem zerwania.

Po ponownym pomiarze zauważymy zmniejszenie spadku:

Program korektora sygnalizuje ten spadek jako błąd, dlatego podnosi niedostateczny zakres, co prowadzi do dużych zniekształceń.

Co to jest opóźnienie fazowe lub przesunięcie fazowe w programach DRC?

Do czynienia z przesunięciem fazowym mamy, gdy program EQ zaczyna zmieniać wartości ciśnienia akustycznego. Program EQ modyfikuje nie tylko poziomy sygnału, ale także wartości fazowe, co prowadzi do zniekształceń. Im większa zmiana poziomu i mniejsza szerokość pasma, tym większe i „bardziej strome” będzie przesunięcie fazowe.

Na poniższym rysunku widać, jak zmienia się droga fazy w zależności od zmiany wartości ciśnienia akustycznego:

W takim momencie następuje obróbka akustyczna pokoju

Wtedy bierze się pod uwagę obróbkę akustyki pomieszczenia. Fala stojąca lub dźwięk odbity od pobliskiego obiektu może powodować wygaszenie lub szczyt o wartości 10-15 dB. Program EQ próbuje to skorygować, podnosząc o 10 dB, co prowadzi do dużych zniekształceń i przesunięcia fazowego. Jeśli jednak umieścimy panel akustyczny lub membranę o wysokiej wydajności w tym obszarze, możemy zredukować lub całkowicie zlikwidować to odbicie, zapobiegając intensywnym zniekształceniom dźwięku.

Bas może odbijać się w pomieszczeniu nawet 100 razy w ciągu jednej sekundy, aż do całkowitego wygaszenia, powodując liczne wygaszenia i spadki wartości ciśnienia akustycznego. Dlatego widzimy taki zygzakowaty wzór.

krzywa ciśnienia akustycznego
Jeśli pomieszczenie zostało poddane obróbce akustycznej, chodząc po nim, powinniśmy usłyszeć zrównoważony dźwięk z odchyleniem kilku decybeli w różnych częściach pomieszczenia. Natomiast, jeśli pomieszczenie nie zostało poddane obróbce akustycznej lub jest wyposażone w niewłaściwe pochłaniacze dźwięku, w jednej chwili zostaniemy ogłuszeni dudnieniem basów, a w następnej zupełnie ich nie usłyszymy. W takim przypadku zbalansowane brzmienie możemy uzyskać jedynie w jednej pozycji słuchacza (przy użyciu programu korekcji pomieszczenia).

Nie mówiąc już o punktach odbicia.

W pomieszczeniu jest co najmniej 8 głównych punktów odbicia. Odbicia dźwiękowe, które słyszymy z opóźnieniem, odbieramy jako pomieszane i rozmyte dźwięki. Tych odbić nie można obsłużyć przy pomocy programów.

odbicia dźwięku

Co w takim razie oferują programy korektora?

Zasadniczo odzwierciedlają one odchylenia występujące na krzywej ciśnienia akustycznego w kierunku przeciwnym. Oznacza to, że nie zajmują się samym błędem, lecz tylko jego znakiem. Nie poprawi to transmisji sygnału z naszego głośnika ani akustyki naszego pomieszczenia.

Jeśli pomiar akustyczny sygnalizuje szczyt w określonej częstotliwości w pozycji słuchacza, często jest to wynikiem problemów z akustyką, ponieważ wiele odbić oddziałuje z bezpośrednią falą dźwiękową. W takich przypadkach korekcja zmienia poziom sygnału w częstotliwości, która powoduje problem, tak aby referencyjne ciśnienie akustyczne pojawiło się w pozycji słuchacza, ale nie zmieni to niewłaściwej proporcji dźwięków bezpośrednich i odbitych.

Dlatego program do korekcji akustyki pomieszczenia jest w stanie prawidłowo ustawić poziom ciśnienia akustycznego tylko w jednej pozycji słuchacza. Zupełnie inny obraz dźwiękowy uzyskamy nawet przy odległości 10 cm.

Dlaczego więc powstają programy i urządzenia do korekcji pomieszczenia?

Jeśli nie będziemy koncentrować się na ogromnych dochodach z tego tytułu i zajmiemy się drugą stroną medalu, musimy zdać sobie sprawę, że idealny pokój (czy to studio, kino domowe, czy kino hi-fi) nie istnieje.

Nawet jeśli nasze pomieszczenie zostanie poddane doskonałej obróbce akustycznej, nie osiągniemy idealnej krzywej ciśnienia akustycznego. Każde pomieszczenie ma swoją własną krzywą częstotliwości, szczyty i spadki, które wynikają z jego długości, szerokości i wysokości, a tych nie możemy poprawić za pomocą paneli akustycznych ani pochłaniaczy dźwięku. Możemy jednak próbować rozwiązać te problemy za pomocą programów korygujących pomieszczenie, co jest jak najbardziej zalecane.
Wprowadzając drobne modyfikacje dźwięku, możemy znacząco poprawić jakość dźwięku, który już wcześniej był bardzo dobry.

W niektórych przypadkach wymiary pomieszczenia nie są w stanie udźwignąć wymiarów głośników w nim umieszczonych, co powoduje problemy z basem poniżej 100 Hz. W takich przypadkach panele dźwiękochłonne nie są wystarczająco wydajne, dlatego musimy obniżyć częstotliwości powodujące te problemy, ponieważ nie mamy innego wyjścia.

Spójrzmy na wady i zalety.

Czego nie potrafi elektroniczna korekta pomieszczenia?

• Nie potrafi zmniejszyć pogłosu i echa w pomieszczeniu, zakryć odbić ani zlikwidować fal stojących.
• Nie potrafi naprawić zniekształceń sprzętu elektronicznego, takich jak wzmacniacze, AVR, DAC i inne urządzenia odtwarzające.
• Nie potrafi wpływać na wady tonów głośników i kabli.

Co może zrobić elektroniczna korekta pomieszczenia?

• Podstawowe programy EQ ustawiają jedynie ciśnienie akustyczne.
• Poważniejsze programy DRC radzą sobie także z transmisją impulsów i fazą, co może poprawić dynamikę i klarowność dźwięku.
• Mogą z grubsza wyrównać częstotliwości, które powodują problemy związane z wielkością pomieszczenia.

Na koniec

Można by pomyśleć, że jestem przeciwnikiem programów korekcji pomieszczeń. Wcale tak nie jest. Co więcej, są one niezastąpione zarówno w akustyce studyjnej, jak i w świecie audiofilskim. Chciałem jedynie pokazać, że te programy nie są wszechmocne i nie możemy zastąpić akustyki pomieszczenia prostym programem. Obecnie dla audiofilów i audiofilskiego kina domowego używam wielu korektorów.

Moje własne dedykowane kino domowe, które prawie w każdej części ma idealne krzywe, mimo wszystko ma spadek między 45 a 80 Hz. Nie da się tego poprawić żadnymi panelami akustycznymi ze względu na problem konstrukcyjny. Dlatego używam mini DSP Dirac Live z 8 kanałami. Link do produktu

---

Przed mini DSP program Equalizer APO był dla mnie najczęściej używanym narzędziem audio na komputerze, zintegrowanym z systemem Windows, który działa doskonale jako korektor parametryczny. Jednak program Room EQ Wizard (REW), dostępny tutaj bezpłatnie, jest niezbędny do przeprowadzenia pomiarów w tej dziedzinie.

Equalizer APO w ogóle nie wpływa na jakość dźwięku po instalacji. Niestety, posiadam stary, ale naprawdę dobry subwoofer Linn Sizmik bez regulatora fazy, dlatego musiałem przejść na osobny mini DSP, który jest w stanie poprawić transmisję impulsów i poradzić sobie z problemem przesunięcia fazowego.

Codziennie pracuję w studiach i pokojach muzycznych High End i muszę przyznać, że wszędzie można by poprawić jeszcze nieprawidłowości w akustyce pomieszczeń, które obsługujemy, za pomocą mini DSP Dirac Live.

Dziękuję za przeczytanie.

Nie wahaj się podzielić swoją opinią w komentarzach poniżej!

Autor Robert Polgár

IA